Ücretsiz VPN Güvenli mi? Kurmadan Önce Bilmen Gerekenler
Ücretsiz bir VPN parasını bir yerden kazanmak zorunda. Hangilerinin verini sattığını nasıl anlarsın, kurmadan önce neye bakmalısın ve VPN aslında neyi yapamaz?
Play Store’da “VPN” diye aratınca yüzlerce ücretsiz uygulama çıkıyor ve hepsi hızlı, sınırsız ve güvenli olduğunu söylüyor. Oysa bir VPN şirketinin sunucu, bant genişliği ve geliştirme masrafı var. Bunları karşılamadan ücretsiz hizmet vermesi mümkün değil; para bir yerden geliyor.
Ücretsiz VPN’lerin bir kısmı gayet güvenilir. Ama azımsanmayacak bir kısmı, korumaya çalıştığın şeyi, yani verini gelir kaynağı olarak kullanıyor. Aradaki farkı birkaç dakikada anlamak mümkün.
VPN aslında ne yapıyor?
VPN, telefonunla internet arasına şifreli bir tünel kuruyor. Trafiğin önce VPN şirketinin sunucusuna gidiyor, oradan açmak istediğin siteye ulaşıyor. Böylece kafede ya da otelde bağlandığın Wi-Fi ağının sahibi ve internet servis sağlayıcın hangi sitelere girdiğini göremiyor. Girdiğin siteler de gerçek IP adresin yerine VPN sunucusunun adresini görüyor.
Bu tablonun genelde atlanan bir tarafı var: Trafiğini artık VPN şirketi görebiliyor. Yani VPN kullanmak, güvenini internet sağlayıcından alıp VPN şirketine vermek anlamına geliyor. Hangi VPN’i seçtiğin bu yüzden bu kadar önemli.
Ücretsiz VPN’ler parayı nereden kazanıyor?
Kabaca dört model var. Reklam gösterenler rahatsız edici olabiliyor ama genelde zararsız. Freemium modelinde ücretsiz sürüm veri ya da sunucu sınırıyla geliyor, sınırsız kullanım için ücret isteniyor; dürüst VPN’lerin çoğu bu modeli kullanıyor.
Sorunlu olanlar diğer ikisi: kullanıcı verisini reklam ve analiz şirketlerine satanlar ve telefonunu başka kullanıcıların trafiği için çıkış noktası olarak kullananlar. Sonuncusunda başkasının yaptığı her şey senin IP adresinden yapılmış gibi görünüyor.
Kurmadan önce bunlara bak
Gizlilik politikası ne diyor?
Uzun metnin tamamını okumana gerek yok. “Kayıt tutmama” (no-log) ifadesini ara; bu, hangi siteleri ziyaret ettiğinin saklanmadığı anlamına geliyor. “Reklam ortakları”, “üçüncü taraflarla paylaşım” ya da “tarama verileri” gibi ifadeler görüyorsan o uygulamayı kurma.
Bağımsız bir denetimden geçmiş mi?
“Kayıt tutmuyoruz” demek kolay. Güvenilir VPN şirketleri bu iddiayı bağımsız güvenlik firmalarına denetletiyor ve raporu sitelerinde yayımlıyor. Denetim raporu olan bir VPN, olmayana göre çok daha güvenilir.
Hangi izinleri istiyor?
Bir VPN uygulamasının rehberine, SMS’lerine, kamerana ya da konumuna erişmesine gerek yok. Kurulum sırasında ya da Ayarlar > Uygulamalar > [uygulama] > İzinler ekranında bu tür izinler görüyorsan iyi bir işaret değil.
Hangi protokolü kullanıyor?
Bugün güvenli kabul edilen protokoller WireGuard, OpenVPN ve IKEv2. PPTP gibi eski protokollerin bilinen açıkları var. Uygulama hangi protokolü kullandığını hiç söylemiyorsa uzak dur.
Arkasında kim var?
Play Store sayfasında geliştiricinin adına, web sitesine ve iletişim adresine bak. Tek bir uygulaması olan, web sitesi bile bulunmayan geliştiricilerden kaçın. Yorumlarda reklam yağmuru, hesap çalınması ya da hızlı pil tüketimi şikâyetleri varsa bunları ciddiye al. Bir VPN kurduktan sonra telefonda durduk yere reklamlar çıkmaya başladıysa zararlı yazılım rehberindeki adımları uygula.
İki ayarla sızıntıları azalt
VPN bağlantısı bir anda koptuğunda telefon sessizce normal internete geçiyor ve o an trafiğin korumasız kalıyor. Bunun için Android’in kendi ayarı var: Ayarlar > Ağ ve internet > VPN bölümünde kullandığın VPN’in yanındaki dişliye dokun, “Her zaman açık VPN” ve “VPN olmadan bağlantıları engelle” seçeneklerini aç. Menü adları markaya göre biraz farklı olabilir. iPhone’da kişisel VPN’ler için böyle bir sistem ayarı yok; VPN uygulamasının kendi “kill switch” (bağlantı kesilince interneti durdur) seçeneğini aç.
İkinci konu DNS sızıntısı. VPN açıkken bile bazı durumlarda telefon, ziyaret ettiğin adresleri internet sağlayıcının DNS sunucusuna sorabiliyor. VPN’e bağlandıktan sonra bir DNS sızıntı testi sitesine girip görünen sunucunun VPN şirketine ait olup olmadığını kontrol edebilirsin.
iCloud+ aboneliği olan iPhone kullanıcılarının bir seçeneği daha var: Ayarlar > [adın] > iCloud > Özel Geçiş. Safari trafiğini ve IP adresini gizliyor ama diğer uygulamaları kapsamadığı için tam bir VPN yerine geçmiyor.
VPN’in yapamadıkları
VPN’ler reklamlarda olduklarından çok daha güçlü gösteriliyor. Gerçekte seni tamamen anonim yapmıyorlar; Google ya da Instagram hesabına giriş yaptıysan seni yine tanıyorlar. Zararlı bir dosya indirdiğinde seni korumuyorlar, sahte bir siteye şifreni yazdığında da yapabilecekleri bir şey yok. İnterneti hızlandırmıyorlar da; trafik fazladan bir sunucudan geçtiği için genelde biraz yavaşlatıyorlar.
Ne zaman gerçekten işe yarar?
En net fayda halka açık Wi-Fi ağlarında: kafe, otel, havalimanı, AVM. Bunun dışında internet sağlayıcının tarama geçmişini görmesini istemediğinde ya da yurt dışındayken Türkiye’deki hizmetlere erişmen gerektiğinde işe yarıyor. Evdeki şifreli Wi-Fi ağında sıradan kullanım için VPN’i sürekli açık tutmak çoğu kişi için gerekli değil.
Kurmadan önce hızlı kontrol
| Bak | İyi işaret | Kötü işaret |
|---|---|---|
| Gelir modeli | Ücretli paketi olan freemium | Tamamen bedava, sınırsız, reklamsız |
| Gizlilik politikası | “Kayıt tutmuyoruz”, bağımsız denetim raporu | “Reklam ortakları”, “tarama verileri” |
| İzinler | Yalnızca VPN izni | Rehber, SMS, konum, kamera |
| Protokol | WireGuard, OpenVPN, IKEv2 | Belirtilmemiş ya da PPTP |
| Geliştirici | Web sitesi, adres, başka ürünler | Tek uygulama, iletişim bilgisi yok |
Ara sıra kafede ya da seyahatte kullanacaksan bu tablodan geçen ücretsiz bir VPN yeterli. Her gün, uzun saatler kullanacaksan ayda bir kahve parasına ücretli bir hizmet almak gizlilik açısından genelde daha mantıklı.
Sık sorulan sorular
Türkiye’de VPN kullanmak yasal mı?
VPN kullanmak Türkiye’de yasak değil; birçok şirket çalışanlarının uzaktan bağlanması için VPN kullanıyor. Ancak VPN ile yapılan işlemler, VPN olmadan yapıldığında hangi kurallara tabiyse yine onlara tabi.
VPN pili daha hızlı bitirir mi?
Biraz. Şifreleme ek işlem gücü istiyor ama WireGuard gibi modern protokollerde bu fark günlük kullanımda pek hissedilmiyor. Pilin beklenmedik bir hızla bitiyor ve telefon ısınıyorsa sebep büyük ihtimalle VPN değildir; telefon ısınması rehberindeki adımlara göz atmanı öneririm.
Tarayıcıdaki gizli sekme VPN yerine geçer mi?
Hayır. Gizli sekme yalnızca geçmişin ve çerezlerin telefonda saklanmasını engelliyor. İnternet sağlayıcın ve bağlandığın Wi-Fi ağı yine ne yaptığını görebiliyor.
